Justus Anton (Jules) Deelder, vaak publicerend onder de naam J.A. Deelder (1944 – 2019)..
Zoon van een Rotterdamse handelaar in vleeswaren. Sparta-Supporter. Verzamelaar en permanent drager van vlinderzonnebrillen. Dichter sinds de vroege jaren zestig – destijds nog als Julian the Joint. Jazzconnaisseur. Acteur in populaire reclamespots.
Zet sinds 1980 zijn werk niet alleen te boek, maar ook op de plaat, video en DVD. Zijn kracht is dat hij zijn verhalen niet voorleest, maar voordraagt. Hij drumt in het grootste trio ter wereld, genaamd ‘Trio Me Reet’. Draagt exclusieve flamencodansersenkellaarsjes. Vader van dochter Ari. Schrijft boeken waarbij je als lezer de neiging krijgt om je ogen steeds sneller over het papier te laten vliegen. Principieel Citroën-rijder. Snelheidsmaniak op de weg. Is na Toon Hermans de best verkochte dichter van Nederland. Schreef een kinderboek. Heiligt het principe dat alle publiciteit goede publiciteit is.
Deelder werd geboren in de wijk Overschie in Rotterdam. Na de HBS studeerde Deelder enkele jaren voor de MO-akte Nederlands. Op zijn elfde schreef hij zijn eerste gedicht met de titel ”Hoort, men werpt een atoombom’. Hij werd ontdekt door Simon Vinkenoog, door Deelder steevast aangeduid als “ene Simon V. te A.”, die hem uitnodigde als deelnemer aan een poëzie-manifestatie in het Amsterdamse theater Carré in 1966. Drie jaar later verscheen zijn debuutbundel Gloria Satoria (1969). In 1976 werd zijn prozadebuut Proza gepubliceerd. Jules Deelder zocht in zijn poëzie de randjes op, zo trok zijn gedicht ‘Oh kut’.
Een hoogtepunt in zijn prozawerk is ‘The Dutch Windmill’ (1980), zijn biografie over de Rotterdamse bokser Bep van Klaveren. Sinds 1988 doen in Rotterdam de vuilniswagens de ronde met dichtregels op de zijkant, drie bevatten tekst van Deelder.
Deelder werd de nachtburgemeester van Rotterdam genoemd en had een opvallende presentatie. Hij ging onveranderd gekleed in een zwart maatpak, droeg zijn zwart geverfde haar altoos strak achterovergekamd en droeg een soul patch en een kunstzinnige bril.
Deelder leefde langdurig samen met Annemarie Fok. In 1985 werd hun dochter Ari geboren. Hij schreef over haar het gedicht Voor Ari. De zestien regels zijn in 2002 afgebeeld over een lengte van 900 meter op de westwand van het fietspad in de Beneluxtunnel onder de Nieuwe Maas, tussen Pernis en Schiedam/Vlaardingen.”
Op zijn 70e verjaardag werd een standbeeld van hem onthuld bij Café Ari, waar hij vaak kwam. Het beeld, ontworpen door Lenny Oosterwijk, is in de vorm van een levensgroot silhouet.
Op 24 november 2019 werd zijn 75e verjaardag gevierd met een optreden en verschillende bekende gasten in De Doelen in Rotterdam. In 1968 en 1969 maakte Deelder deel uit van de Rotterdamse popgroep Popera, met Rob en Roselie Peters en componist Peter Snoei. Deelder noemde zichzelf het liefst “aucteur”; een auteur die zowel gelezen, als gezien en gehoord moest worden. Hij declameerde in tal van kleine theaters en jeugdhonken, met wisselend succes. Vanaf het midden van de jaren tachtig trad hij met eigen theaterprogramma’s ook op in grotere theaterzalen.
Het jazzcombo ‘Trio me Reet’ dat in veel van zijn shows optrad, bestond uit Chris Koenen, Aad van Pijlen en de tenorsaxofonisten Boris van der Lek en Ger ‘Sax’ van Voorden. Als vierde man roerde Deeldermet zijn brushes het drumstel. Regelmatig terugkerende thema’s in zijn werk zijn Rotterdam, drugs, jazz, de Tweede Wereldoorlog en het Derde Rijk. Veel van zijn werk is absurdistisch.
Deelder stond bekend om zijn liefde voor de jazz. Hij verzamelde jazzmuziek, maar alleen in de vorm van analoge grammofoonplaten, omdat volgens hem de gecomprimeerde digitale opnametechniek afbreuk zou doen aan de kwaliteit.
Op 1 februari 2007 kreeg Deelder een eigen radioprogramma bij Arrow Jazz FM, waar hij platen uit eigen collectie mocht draaien. Hij voegde weinig gesproken tekst toe, want “over muziek wordt veel gezeken, wij doen daar niet aan mee, wij draaien liever plaatjes”. Hij draaide op zaterdagmiddag van vijf tot zes jazzplaten op Radio Rijnmond en hij trad − onbetaald − in gevangenissen op. Ook was hij dj in strandpaviljoens.
Sinds 2012 maakte Deelder deel uit van de Deeldeliers. Een “jazz” band waarin hij drums speelde en zong. Samen met organist en pianist Bas van Lier, saxofonist Boris van der Lek en slagwerker Erik Kooger trokken ze langs pop-, jazz- en theaterpodia in Nederland en België. Over het ontstaan van de band verscheen een bioscoopfilm en een dvd. In 1977 verscheen Deelder voor het eerst op de televisie, in de VPRO-documentaire Stadslicht over Rotterdam.
In 1983 was hij ’tafelgenoot’ van Moniek Toebosch in Taal; het vierde deel van het door haar gepresenteerde VPRO-televisieprogramma Aanvallen van Uitersten, live uitgezonden vanuit het theater Carré in het kader van het Holland Festival. In 1995 en 1996 had Deelder op de late vrijdagavond een eigen wekelijkse talkshow bij Veronica, genaamd Deelder vanuit Parkzicht in Rotterdam, met gasten uit binnen- en buitenland. Hij ontving in 1996 Herman Brood ter gelegenheid van diens 50e verjaardag. In 1997 speelde hij zichzelf op 17-jarige leeftijd in een aflevering van Toen was geluk heel gewoon. In 2013 zond NPO de 2Doc-documentaire Mijn leven als Deelder uit.
Deelder was een maand voor zijn dood voor het laatst live op televisie in het programma Pauw op 20 november 2019, waarin hij het nummer Vogelvrij zong. Op 24 november 2019 ging de FOX Sports DOC: Deelder, oer-Spartaan in première.
Deelder was voetballiefhebber en een verstokt fan van de voetbalclub Sparta. Zijn vader schreef hem na zijn geboorte eerst in als lid van Sparta en daarna pas bij de burgerlijke stand. Hij kwam sinds 1949 in het Spartastadion Het Kasteel. Op zijn 75e verjaardag werd hij benoemd tot lid van verdiensten van Sparta en kort na zijn overlijden speelde het eerste team met een zwarte rouwband, bedrukt met Deelders portret. Ook werden twee regels uit zijn bekendste Sparta-gedicht geprojecteerd: ‘Als Spartaan zijn wij geboren Als Spartanen sterven wij’.
Deelder was tot aan zijn overlijden, verslaafd aan amfetamine. Hij diende zichzelf het middel toe met een injectiespuit. Citaat Deelder: “Het leven zonder speed is het leven niet!”
Hij was een Citroën-fan en verplaatste zich bij voorkeur per Citroën CX, hoewel hij in een reclamefilmpje voor Basiq Air bereid was om uit een Citroën DS te stappen.
Deelder hield van tempo Hij reed volgens eigen zeggen met zijn auto “altijd zo hard mogelijk”. In zijn bundel Hol gelach (1997) beschrijft Deelder enkele van zijn verkeersongelukken en bijna-doodervaringen.
Deelder trad ook op in radio- en televisiereclame. Voor de ‘lichte borrel’ van Legner, de luchtvaartmaatschappij Basiq Air en het wasmiddel Robijn – waarvoor hij zelfs een maagdelijk wit kostuum aantrok. Hij was samen met dichter en performer Johnny van Doorn te zien in een reclame voor het alweer verdwenen zoutje ‘Djokja’. Deelder was al in de jaren zestig actief in de reclamewereld en gold als een talent in Rotterdamse reclamekringen. Zijn motto was daarbij: “Wat nergens op lijkt, is echt”. Deelder zei in een interview over reclame: “[Reclame is] ook een cultuuruiting en aangezien ik een BV heb voor verspreiding van eigentijdse cultuur doe ik dus ook aan reclame.”
Een ontmoeting met Jimi Hendrix op 10 november 1967 heeft grote indruk op Deelder gemaakt. In verscheidene boeken heeft Deelder over deze ontmoeting geschreven. In een documentaire over deze ontmoeting beweert Deelder dat Hendrix hem een handgeschreven briefje gaf. In een interview met Piet Piryns uit 1984 wordt het ook genoemd, maar later kon hij het briefje niet meer vinden. Naderhand beweerde Deelders vriendin dat het briefje inmiddels weer was opgedoken. In een uitzending in 2008 van het tv-muziekprogramma Top 2000 à Go-Go deed Deelder deze inmiddels beroemde anekdote nogmaals uit de doeken. Hij was dit keer wel in staat het veelbesproken briefje voor de camera te tonen. Er staat geschreven: ‘Let your mind and fancy roll on’.
Deelder overleed op 19 december 2019 in het Rotterdamse Erasmus-ziekenhuis, waar hij de avond ervoor naartoe was gebracht na zich onwel te hebben gevoeld. Zowel bij voetbalclub Sparta als op het stadhuis van Rotterdam werd een condoleanceregister geopend. Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam bood de nabestaanden een stadsbegrafenis aan. Op het stadhuis hing de vlag van Rotterdam halfstok.
De twee voormalige burgemeesters van Rotterdam Bram Peper en Ivo Opstelten plaatsten met Aboutaleb een rouwadvertentie in het Algemeen Dagblad. Een deel van de tekst bestond uit: “Wij treuren om het verlies van een icoon van Rotterdam en een oud-collega, die tientallen jaren de nacht in Rotterdam voor zijn rekening nam.” In de eerste thuiswedstrijd na zijn overlijden speelden de Sparta-spelers met een rouwband om. Vooraf werd een minuut stilte in acht genomen en was in het stadion Deelders portret zichtbaar op een groot videoscherm. In de 75e speelminuut, de leeftijd die Deelder bereikte, klonk er massaal applaus vanaf de tribune.
Op 31 december 2019 werd hij in besloten kring gecremeerd in Overschie. Daarna was er een publieke bijeenkomst.
Reeds een jaar voor zijn onvoorzien overlijden in december 2019 was journalist en auteur Anton Slotboom door een uitgever benaderd voor het schrijven van een biografie over Deelder. Die zou worden uitgebracht ter ere van Deelders 75e verjaardag. Toen Slotboom vernam dat de dichter was overleden, besloot hij het manuscript van het in november 2019 reeds verschenen De zin van het leven ben je zelf – het compromisloze bestaan van Jules Deelder te herschrijven. Deze aangepaste uitgave verscheen in februari 2020.