Frank Zappa

Ik ben al sinds de jaren 60 fan van Zappa. In het begin vooral omdat ik het een mooie man vond, later ben ik zijn muziek steeds meer gaan waarderen. Als ik zijn muziek draaide, toen ik op kamers zat, liep iedereen gillend mijn kamer uit. De meeste meisjes van mijn leeftijd draaaiden Melanie, the Beatles of Simon en Garfunkel. Dit was toch wel heel andere koek!

Frank Zappa (1940-1993) was een Amerikaans componist en uitvoerend musicus. Hij was zowel solo-artiest als musicus in bands, waarvan The Mothers of Invention het meest bekend was. Hij dirigeerde orkesten en produceerde ook bijna alle van de 62 albums die onder zijn eigen naam en die van The Mothers tijdens zijn leven zijn uitgebracht.

Zijn werk kan worden beschouwd worden als een mix van rockmuziek, doowop, jazz en eigentijdse klassieke muziek. Zappa is een van de meest innovatieve muzikanten van zijn generatie. Hij had een grote invloed op de rockmuziek, zowel door zijn composities, die gekenmerkt werden door stijlverwijzingen en ritmische diversiteit, als door zijn teksten. De teksten verwezen naar de popcultuur en actuele gebeurtenissen en waren vaak satirisch of absurd. Zijn hoofdinstrument was de elektrische gitaar, maar hij was ook vaak te horen als zanger en speelde drums, keyboard en basgitaar.

Zappa regisseerde ook speelfilms en muziekvideo’s, die als voorbeeld kunnen worden gezien voor de visuele esthetiek van muziektelevisie. Ook de abumhoezen ontwierp hij zelf.
Hij werd geboren in Baltimore geboren als eerste kind van een Siciliaanse immigrant. Zijn moeder kwam uit een Napolitaanse immigrantenfamilie. Zijn vader speelde gitaar in een bandje. Hij was ingenieur bij Lockheed en werkte op verschillende locaties voor het Amerikaanse Ministerie van Defensie, wat betekende dat het gezin vaak moest verhuizen. In de legerplaats Aberdeen Proving Ground in Maryland werkte zijn vader voor het U.S. Army Chemical Corps in de Edgewood Arsenal-faciliteit. Vanwege de nabijheid van het arsenaal, waar mosterdgas werd opgeslagen, werden gasmaskers in huis bewaard voor het geval er een ongeluk gebeurde. Deze woonsituatie had een diepgaande invloed op de jonge Zappa, en verwijzingen naar bacteriën, biologische oorlogsvoering, ziektes en de defensie-industrie komen veelvuldig voor in zijn werk. 

Tijdens zijn jaren aan de oostkust leed Frank aan ernstige verkoudheden en astma. Nasale beelden en verwijzingen komen voor in Zappa’s muziek en teksten, evenals in de collages op de albumhoezen, meestal ontworpen door zijn jarenlange medewerker Cal Schenkel. Na een verhuizing naar Baltimore verslechterde zijn gezondheid. Dit bracht de ouders ertoe om in december 1951 naar het gunstigere klimaat aan de westkust, naar San Diego, te verhuizen.

Zappa werd ingeschreven op Grossmont High School, waar hij zich aansloot als drummer bij de middelbare schoolband The Ramblers. Hij maakte kennis met de twaalftoonsmuiek. Zijn kennismaking met “Ionisation”, een stuk voor 13 slagwerkers van de componist Edgar Varèse,  wekte een interesse in geavanceerde ritmische experimenten die hem nooit meer losliet. In 1956 kreeg Zappa’s vader een baan op de luchtmachtbasis in Lancaster. De verlatenheid en de omgeving van deze locatie, samen met de activiteiten op de nabijgelegen luchtmachtbasis en de noodgasmaskers rond het huis, zouden een sterke invloed hebben op de geest van de jonge Frank Zappa.

In die tijd raakte Zappa ook gefascineerd door de elektrische gitaar, die hij zichzelf had leren bespelen. Hij begon R&B-platen te verzamelen met gitaarsolo’s. Een middelbareschoolvriend, Don Vliet (Capain Beefheart) deelde zijn interesse in andere bluesmuzikanten uit de Mississippi Delta en de avant-garde jazz. Hij werd ook beïnvloed door de Egyptische componist Halim El-Dabh, een pionier in de electronische muziek, die in 1959 zijn electronisch muziekdrama Layla en Majnun uitbracht.

Zappa’s composities worden omschreven als eclectisch, hij mengde allerlei stijlen en gebruikte muzikale citaten uit zowel de popmuziek als de klassieke muziek. Hij schreef zijn werk voornamelijk voor rockbands, maar hij componeerde en arrangeerde ook voor jazz-georiënteerde bigbands en orkesten van uiteenlopende omvang, van kamerorkesten tot symfonieorkesten. Voor de combinatie van rockmusicus en componist betekende dit een dillema, met zijn rockband kon hij touren, met een orkest niet.