Frank Zappa

Ik ben al sinds de jaren 60 fan van Zappa. In het begin vooral omdat ik het een mooie man vond, later ben ik zijn muziek steeds meer gaan waarderen. Toen ik op kamers zat, en ik een plaat van Zappa draaide, liep iedereen gillend mijn kamer uit. De meeste meisjes van mijn leeftijd luisterden toen Melanie, Boudewijn de Groot, the Beatles of Simon en Garfunkel. Dit was toch wel heel andere koek!

Frank Zappa (1940-1993) was een van de meest invloedrijke muzikanten uit de rockgeschiedenis. Al op jonge leeftijd toonde hij een geniaal enthousiasme voor compositietechnieken en klankstructuren uit de klassieke muziek. Zijn werk is een mix van rockmuziek, doowop, jazz en eigentijdse klassieke muziek. Hij had een grote invloed op de rockmuziek, zowel door zijn composities, die gekenmerkt werden door stijlverwijzingen en ritmische diversiteit, als door zijn teksten. De teksten verwezen naar de popcultuur en actuele gebeurtenissen en waren vaak satirisch of absurd. Zijn hoofdinstrument was de elektrische gitaar, maar hij was ook vaak te horen als zanger en speelde drums, keyboard en basgitaar.
Zappa regisseerde speelfilms en muziekvideo’s, ook de abumhoezen ontwierp hij zelf.

Zappa stond bekend om zijn scherpe, cynische en humoristische uitspraken over muziek, politiek en de samenleving. Bekende quotes zijn: “Information is not knowledge”, “Without deviation progress is not possible”, “So many books, so little time” en de cynische visie op de industrie: “Politics is the entertainment branch of industry”. 
In een interview met Joe Pyne, een televisie presentator die vaak confrontaties zocht met zijn gasten, vroeg Joe aan Zappa: “You have long hair. Does that make you a woman?” Frank pareerde: “You have a wooden leg, does that make you a table?”

Hij werd in Baltimore geboren als eerste kind van een Siciliaanse immigrant. Zijn moeder kwam uit een Napolitaanse immigrantenfamilie. Zijn vader speelde gitaar in een bandje. Omdat zijn vader ingenieur was bij Lockheed en op verschillende locaties werkte, moest het gezin vaak verhuizen. In de legerplaats Aberdeen werkte zijn vader voor het U.S. Army Chemical Corps. Vanwege de nabijheid van het arsenaal, waar mosterdgas werd opgeslagen, werden gasmaskers in huis bewaard voor het geval er een ongeluk gebeurde. Dit, en verwijzingen naar bacteriën, biologische oorlogsvoering, ziektes en de defensie-industrie had een diepe invloed op de jonge Zappa en komt vaak terug in zijn werk. 

Tijdens zijn jaren aan de oostkust leed Frank aan ernstige verkoudheden en astma. Beelden en verwijzingen komen voor in Zappa’s muziek en teksten, evenals in de collages op de albumhoezen, meestal ontworpen door Cal Schenkel. Na een verhuizing naar Baltimore verslechterde zijn gezondheid. Dit bracht zijn ouders ertoe om in 1951 naar het gunstigere klimaat aan de westkust te verhuizen.

Zappa ging naar de Grossmont High School, waar hij zich aansloot als drummer bij de schoolband The Ramblers. Hij maakte kennis met de twaalftoonsmuiek. Zijn kennismaking met “Ionisation”, een stuk voor 13 slagwerkers van de componist Edgar Varèse, wekte een interesse in ritmische experimenten die hem nooit meer losliet. In 1956 kreeg Zappa’s vader een baan op de luchtmachtbasis in Lancaster. De verlatenheid en de omgeving van deze locatie en de activiteiten op de nabijgelegen luchtmachtbasis en de noodgasmaskers rond het huis, hadden een sterke invloed op Frank Zappa.

In die tijd raakte hij ook gefascineerd door de elektrische gitaar, die hij zelf leerde bespelen. Hij begon R&B-platen met gitaarsolo’s te verzamelen. Zijn schoolvriend Don Vliet (Captain Beefheart) deelde zijn interesse in bluesmuzikanten uit de Mississippi Delta en de avant-garde jazz. Hij werd ook beïnvloed door de Egyptische componist Halim El-Dabh, een pionier in de electronische muziek, die in 1959 zijn electronisch muziekdrama Layla en Majnun uitbracht.

Zappa’s composities worden omschreven als eclectisch, hij mengde allerlei stijlen en gebruikte muzikale citaten uit zowel de popmuziek als de klassieke muziek. Hij schreef zijn werk voornamelijk voor rockbands, maar hij componeerde en arrangeerde ook voor jazz-georiënteerde bigbands en orkesten van uiteenlopende omvang, van kamerorkesten tot symfonieorkesten.

In de jaren ’60 wordt zijn muziek door de meeste radiozenders in Amerika geboycot vanwege zijn provocerende teksten. Zelf zegt hij hierover: ’Geen akkoord is lelijk genoeg om commentaar te geven op alle afschuwelijkheden die door de regering in onze naam gepleegd worden’.

In totaal geeft Zappa 62 albums uit. In 1993 overlijdt Frank Zappa aan de gevolgen van prostaatkanker.